Τέλος στην αυταπάτη των Ταλιμπάν: Πέντε χρόνια μετά, το Αφγανιστάν βυθίζεται στην καταστολή

 

Πέντε χρόνια συμπληρώνονται από την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία στο Αφγανιστάν, στις 15

Αυγούστου 2021, και ο απολογισμός απέχει δραματικά από τις υποσχέσεις που είχαν δώσει τότε για ένα «νέο» και πιο μετριοπαθές καθεστώς. Παρά τις αρχικές διαβεβαιώσεις για αμνηστία στους αντιπάλους τους, ελευθερία του Τύπου, συμμετοχική διακυβέρνηση και προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών, η σημερινή πραγματικότητα αποτυπώνει την πλήρη αθέτηση κάθε δέσμευσης.

Οι γυναίκες έχουν αποκλειστεί σχεδόν ολοκληρωτικά από τη δημόσια ζωή, με την πρόσβαση των κοριτσιών στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση να έχει ουσιαστικά απαγορευτεί. Σύμφωνα με την UNESCO, μέχρι τον Αύγουστο του 2026 περίπου 2,4 εκατομμύρια κορίτσια στερούνται τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, καθιστώντας το Αφγανιστάν τη μοναδική χώρα στον κόσμο που επιβάλλει τέτοιο απαγορευτικό. Περισσότερα από 160 διατάγματα έχουν περιορίσει δραστικά την εργασία, τις μετακινήσεις, την ένδυση και την ελευθερία έκφρασης των γυναικών. Έρευνα του ΟΗΕ αποκαλύπτει ότι το 90% των γυναικών χρειάζεται ανδρική άδεια για να βγει από το σπίτι, ενώ πάνω από τις μισές βγαίνουν μόλις μία ή δύο φορές τον μήνα, με αποτέλεσμα την κατακόρυφη αύξηση των επιπέδων άγχους και την επιδείνωση της ψυχικής τους υγείας.

Η υπόσχεση για γενική αμνηστία επίσης καταραμίστηκε στην πράξη. Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι πρώην κυβερνητικοί υπάλληλοι και στρατιωτικοί δεν θα αντιμετώπιζαν αντίποινα, η Αποστολή Αρωγής του ΟΗΕ κατέγραψε τουλάχιστον 800 σοβαρές παραβιάσεις έως τον Ιούνιο του 2023, μεταξύ των οποίων εξωδικαστικές εκτελέσεις, βασανιστήρια και εξαναγκαστικές εξαφανίσεις — φαινόμενα που συνεχίστηκαν αμείωτα και το 2026.

Παράλληλα, η ελευθερία του Τύπου έχει καταργηθεί, με τη χώρα να καρακρακυλά στην 175η θέση μεταξύ 180 χωρών στον σχετικό παγκόσμιο δείκτη του 2026. Οι περιορισμοί στο δημοσιογραφικό περιεχόμενο είναι ασφυκτικοί, ενώ οι γυναίκες δημοσιογράφοι έχουν τεθεί στο στόχαστρο. Επιπλέον, η δέσμευση για συμπεριληπτική διακυβέρνηση αποδείχθηκε κενό γράμμα, καθώς όλες οι καίριες πολιτικές θέσεις παραμένουν αποκλειστικά στα χέρια των Ταλιμπάν.

Στις αρχές του 2026, το καθεστώς εισήγαγε ένα νέο αυστηρό ποινικό πλαίσιο 119 άρθρων, το οποίο νομιμοποιεί μαστιγώσεις και φυλακίσεις για συμπεριφορές όπως ο χορός, η δημόσια διαφωνία ή η προσβολή ηγετών. Έντονες ανησυχίες προκαλεί η εισαγωγή του όρου «Ghulam» (σκλάβος), η έλλειψη σαφούς ποινικοποίησης για την κακοποίηση ανηλίκων, καθώς και η πρόβλεψη δικαιώματος σωματικής τιμωρίας παιδιών από τον πατέρα τους αν δεν προσεύχονται. Πέντε χρόνια μετά την κατάληψη της Καμπούλ, το Αφγανιστάν έχει μετατραπεί σε ένα αυταρχικό σύστημα απόλυτου κοινωνικού ελέγχου, με τις γυναίκες να υφίστανται τις πλέον οδυνηρές συνέπειες.