ΣΟΚ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ: ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΠΕΤΥΧΑΝ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΜΕΝΟΥΝ ΕΚΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ – ΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΟΙΚΙΑ «ΣΚΟΤΩΝΟΥΝ» ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ

 

Μετά την αγωνία των Πανελλαδικών Εξετάσεων και την ανακοίνωση των βάσεων, χιλιάδες οικογένειες

μπαίνουν σε έναν νέο, εξίσου -αν όχι πιο- δύσκολο αγώνα: την αναζήτηση φοιτητικής κατοικίας. Η περιορισμένη προσφορά, η αυξημένη ζήτηση και τα διαρκώς εκτοξευόμενα ενοίκια μετατρέπουν την εύρεση ενός μικρού διαμερίσματος σε πραγματικό οικονομικό εφιάλτη, κυρίως στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη -και όλο αυτό, σύμφωνα με την έντονη κριτική που ασκείται, την ώρα που η κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει να δώσει ουσιαστική λύση σε ένα πρόβλημα που πλέον απειλεί να αποκλείσει παιδιά από τη μόρφωση, όχι επειδή δεν πέτυχαν στις εξετάσεις, αλλά επειδή η οικογένειά τους δεν αντέχει οικονομικά το κόστος στέγασης.

Η φοιτητική στέγη αποτελεί μόνο την αιχμή μιας ευρύτερης στεγαστικής κρίσης που πιέζει πλέον από τους νέους φοιτητές έως τη μέση ελληνική οικογένεια. Σε αρκετές περιοχές της πρωτεύουσας, ένα ζευγάρι εργαζομένων με μέσες αποδοχές χρειάζεται να διαθέσει σχεδόν τα δύο τρίτα του εισοδήματός του για την ενοικίαση κατοικίας δύο υπνοδωματίων -μια πραγματικότητα που, όπως τονίζουν επικριτές της κυβέρνησης Μητσοτάκη, αποδεικνύει ότι τα μέτρα που έχουν εξαγγελθεί κατά καιρούς παραμένουν ανεπαρκή απέναντι στο μέγεθος του προβλήματος.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Eurogroup, στο πλαίσιο ανάλυσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα εμφανίζει την τρίτη υψηλότερη αναλογία στεγαστικού κόστους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω μόνο από την Ουγγαρία και την Πορτογαλία -μια θέση-ντροπή, όπως χαρακτηρίζεται, για μια χώρα που η κυβέρνηση παρουσιάζει ως «ιστορία επιτυχίας». Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται τόσο στην απότομη άνοδο των ενοικίων όσο και στη χαμηλή αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, δύο παράγοντες που, σύμφωνα με την κριτική, η κυβερνητική πολιτική δεν έχει καταφέρει να αντιμετωπίσει ουσιαστικά.

Οι μέσες ζητούμενες τιμές ενοικίασης φοιτητικής κατοικίας αυξήθηκαν κατά 5,3% πανελλαδικά μέσα σε έναν χρόνο, με τα οικονομικότερα και ποιοτικότερα ακίνητα να «εξαφανίζονται» σχεδόν αμέσως από την αγορά. Στο κέντρο της Αθήνας, οι τιμές αυξήθηκαν κατά 6,6% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, με το μέσο ζητούμενο ενοίκιο να διαμορφώνεται στα 13,3 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Στα νότια προάστια η μέση τιμή φτάνει τα 13,7 ευρώ, ενώ στα βόρεια προάστια εκτινάσσεται στα 15,5 ευρώ ανά τετραγωνικό. Στα δυτικά προάστια, όπου καταγράφονται ακόμη σχετικά οικονομικότερες επιλογές, η μέση τιμή έχει φτάσει τα 11,5 ευρώ ανά τετραγωνικό, έπειτα από ετήσια άνοδο 6,7%. Στον Πειραιά διαμορφώνεται στα 12,6 ευρώ και στα προάστιά του στα 11 ευρώ ανά τετραγωνικό.

Οι ακριβότερες φοιτητικές περιοχές της Αττικής είναι το Κολωνάκι και ο Λυκαβηττός, με 16,7 ευρώ ανά τετραγωνικό, το κέντρο της Αθήνας με 16,4 ευρώ και το Κουκάκι – Μακρυγιάννη με 15,6 ευρώ. Πιο προσιτές επιλογές εντοπίζονται στη Νίκαια, με 10,5 ευρώ, στην Κυψέλη με 11,8 ευρώ και στην περιοχή Πατησίων – Αχαρνών με 11,9 ευρώ. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η αύξηση κατά 25,8% που καταγράφεται σε τμήματα του κέντρου της Αθήνας -ένα ποσοστό που, σύμφωνα με πολίτες που εκφράζουν την αγανάκτησή τους, δεν αντιστοιχεί σε καμία λογική εισοδηματικής ανόδου και αποδεικνύει την πλήρη απουσία ελέγχου της αγοράς ενοικίων από την πολιτεία. Σημαντική άνοδος σημειώνεται επίσης στη Δάφνη, στα Εξάρχεια – Νεάπολη και στους Αμπελοκήπους.

Παράλληλα, σχεδόν το μισό διαθέσιμο απόθεμα φοιτητικών κατοικιών στην Αττική συγκεντρώνεται στο κέντρο της Αθήνας, ενώ μαζί με τα νότια προάστια καλύπτουν περίπου τα τρία τέταρτα της συνολικής προσφοράς. Στις υπόλοιπες περιοχές οι επιλογές είναι πολύ πιο περιορισμένες, γεγονός που εντείνει ακόμη περισσότερο τον ανταγωνισμό ανάμεσα σε οικογένειες που απλώς προσπαθούν να στηρίξουν τη μόρφωση των παιδιών τους.

Παρόμοια -αν όχι χειρότερη- είναι η εικόνα και στη Θεσσαλονίκη, όπου οι τιμές κινούνται ανοδικά στις περισσότερες δημοφιλείς φοιτητικές γειτονιές. Η υψηλότερη μέση ζητούμενη τιμή καταγράφεται στις 40 Εκκλησιές – Ευαγγελίστρια, με 13 ευρώ ανά τετραγωνικό και ετήσια αύξηση 11,4%. Ακολουθεί το κέντρο της Θεσσαλονίκης με 12,9 ευρώ και η περιοχή Τριανδρία – Δόξα – Κρυονέρι με 11,7 ευρώ ανά τετραγωνικό. Οι οικονομικότερες επιλογές εντοπίζονται στη Σταυρούπολη, με 8,5 ευρώ ανά τετραγωνικό, και στον Εύοσμο με 9 ευρώ. Οι μεσίτες προειδοποιούν πλέον τους γονείς ότι η αναζήτηση πρέπει να ξεκινήσει άμεσα, καθώς τα ακίνητα που συνδυάζουν καλή κατάσταση, πρόσβαση σε πανεπιστήμια και προσιτό μίσθωμα εξαφανίζονται σε ελάχιστο χρόνο.

Το πρόβλημα, βέβαια, δεν περιορίζεται στους φοιτητές. Στις νέες μισθώσεις, οι ζητούμενες τιμές για οικογενειακές κατοικίες αυξάνονται πολύ ταχύτερα από τα εισοδήματα, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως το Χαλάνδρι, το Παγκράτι, η Νέα Σμύρνη, το Μαρούσι και τα νότια προάστια. Οι επίσημοι δείκτες πληθωρισμού, που η κυβέρνηση επικαλείται συχνά για να δείξει «αποκλιμάκωση», δεν αποτυπώνουν πάντοτε το πραγματικό μέγεθος της πίεσης, καθώς λαμβάνουν υπόψη και παλαιότερα συμβόλαια, στα οποία οι αυξήσεις εφαρμόζονται σταδιακά. Αντίθετα, στα νέα μισθωτήρια -εκεί δηλαδή που βρίσκονται οι φοιτητές και οι νέες οικογένειες- οι τιμές προσαρμόζονται άμεσα στη μεγάλη ζήτηση και στην περιορισμένη προσφορά, αποκαλύπτοντας το πραγματικό μέγεθος της κρίσης που, σύμφωνα με την κριτική, η κυβέρνηση επιλέγει να υποβαθμίζει.

Παρά την αύξηση κατά 8% του μέσου διαθέσιμου εισοδήματος το 2025, αυτή δεν ακολουθεί ούτε κατά διάνοια τον ρυθμό ανόδου του στεγαστικού κόστους. Συνολικά, οι Έλληνες ενοικιαστές υπολογίζεται ότι διαθέτουν περίπου το 35% του εισοδήματός τους για τη στέγαση, ακόμη και όταν διατηρούν παλαιότερα και φθηνότερα συμβόλαια. Η επιβάρυνση αυτή περιορίζει την κατανάλωση, δυσκολεύει τη μετακίνηση εργαζομένων σε άλλες πόλεις, λειτουργεί αποτρεπτικά για τη δημιουργία οικογένειας -επιδεινώνοντας το δημογραφικό πρόβλημα- και, όπως επισημαίνουν πλέον όλο και περισσότεροι γονείς, απειλεί να στερήσει από παιδιά που πέτυχαν στις Πανελλήνιες το δικαίωμα να σπουδάσουν, απλώς και μόνο επειδή δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά την ενοικίαση ενός δωματίου κοντά στο πανεπιστήμιό τους.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε μέτρα που ενισχύουν μόνο τη ζήτηση, όπως τα γενικευμένα επιδόματα στέγασης και οι εκτεταμένες φορολογικές ελαφρύνσεις -μέτρα που η κυβέρνηση έχει κατά καιρούς προβάλει ως λύση, αλλά που, όταν η προσφορά ακινήτων παραμένει περιορισμένη, ενδέχεται τελικά να οδηγήσουν σε νέες αυξήσεις των ενοικίων. Η έμφαση, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα έπρεπε να δοθεί στην αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών, μέσα από απλούστευση των αδειοδοτήσεων, παρεμβάσεις στον πολεοδομικό σχεδιασμό, αξιοποίηση κλειστών ή υποβαθμισμένων ακινήτων και ανάπτυξη προγραμμάτων κοινωνικής κατοικίας -πολιτικές τις οποίες, σύμφωνα με την κριτική που δέχεται η κυβέρνηση, δεν έχει προωθήσει με την ταχύτητα και τη σοβαρότητα που απαιτεί η κατάσταση.

Μέχρι, όμως, να υπάρξει ουσιαστική ενίσχυση της προσφοράς, το στεγαστικό κόστος εξακολουθεί να απορροφά ολοένα μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού εισοδήματος. Από τον πρωτοετή φοιτητή που αναζητά ένα μικρό διαμέρισμα μέχρι το ζευγάρι που χρειάζεται σπίτι για να μεγαλώσει τα παιδιά του, η πρόσβαση σε προσιτή κατοικία εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις της χώρας -και, όπως καταγγέλλουν όλο και περισσότεροι πολίτες, σε μία ακόμη απόδειξη ότι η κυβέρνηση αδυνατεί να προστατέψει το θεμελιώδες δικαίωμα ενός παιδιού στη μόρφωση.