Μας ποτίζουν δηλητήριο: Τίγκα στα τοξικά φυτοφάρμακα ο καφές στην Ευρώπη σύμφωνα με νέα έρευνα

 

Μια νέα διεθνής έκθεση με τίτλο «Δηλητήριο στον καφέ σας», η οποία εκπονήθηκε από τους

οργανισμούς Coffee Watch, Inkota-network, Deutsche Umwelthilfe και Pesticide Action Network UK, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την ευρωπαϊκή αγορά. Η μελέτη προειδοποιεί ότι οι καταναλωτές καφέ στην Ευρώπη ενδέχεται να εκτίθενται σε υπολείμματα εξαιρετικά επικίνδυνων φυτοφαρμάκων, τα οποία αν και έχουν απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εξακολουθούν να παράγονται ή να εξάγονται από αυτήν και να χρησιμοποιούνται ευρέως σε μεγάλες παραγωγούς χώρες όπως η Βραζιλία, το Βιετνάμ, η Κένυα και η Κολομβία. Η έρευνα, συνθέτοντας επιστημονική βιβλιογραφία και κυβερνητικά δεδομένα, εντόπισε τουλάχιστον 159 ενεργά συστατικά φυτοφαρμάκων στις καλλιέργειες, εκ των οποίων το 60–77% ταξινομούνται ως εξαιρετικά επικίνδυνα, το 59% είναι απαγορευμένα στην ΕΕ, ενώ πολλά από αυτά είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνα, νευροτοξικά, οξεία τοξικά ή ενδοκρινικοί διαταράκτες.

Αυτό το ρυθμιστικό διπλό πρότυπο επιτρέπει σε χημικές ουσίες που θεωρούνται πολύ επικίνδυνες για τα ευρωπαϊκά χωράφια να επιστρέφουν στο φλιτζάνι των Ευρωπαίων ως νόμιμα υπολείμματα, καθώς ο καφές δεν ελέγχεται επαρκώς σε σχέση με άλλα εισαγόμενα τρόφιμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2022 αναλύθηκαν μόλις 44 δείγματα καφέ στα δεδομένα παρακολούθησης της ΕΕ, με το 23% αυτών να περιέχει απαγορευμένες ουσίες. Παρόλο που το καβούρδισμα μειώνει ορισμένα υπολείμματα, δεν τα εξαλείφει απαραίτητα όλα, καθώς μελέτες ανίχνευσαν χημικά ακόμη και σε ψημένους κόκκους. Η μεγαλύτερη επιστημονική ανησυχία για τους καταναλωτές δεν είναι η άμεση δηλητηρίαση, αλλά το «φαινόμενο κοκτέιλ», δηλαδή η διαρκής, επαναλαμβανόμενη έκθεση σε χαμηλά επίπεδα πολλών διαφορετικών φυτοφαρμάκων ταυτόχρονα, τα οποία οι ισχύοντες κανόνες ασφαλείας αξιολογούν μεμονωμένα και όχι αθροιστικά.

Παρ’ όλα αυτά, ο ισχυρότερος και πιο άμεσος κίνδυνος για την υγεία δεν αφορά τον μέσο καταναλωτή, αλλά τους ίδιους τους αγρότες και τους εργάτες γης στις χώρες παραγωγής. Οι άνθρωποι αυτοί χειρίζονται και εισπνέουν καθημερινά τις ουσίες χωρίς προστατευτικό εξοπλισμό, αντιμετωπίζοντας βραχυπρόθεσμα συμπτώματα οξείας δηλητηρίασης όπως ναυτία, ζάλη, δύσπνοια και τρέμουλο, αλλά και μακροπρόθεσμες σοβαρές επιπτώσεις όπως νευρολογικές ασθένειες, αναπαραγωγικές βλάβες και καρκίνο, με τις έγκυες και τα παιδιά να είναι οι πιο ευάλωτες ομάδες.

Για τους λάτρεις του καφέ, τα ευρήματα αυτά αποτελούν λόγο ενημέρωσης και όχι πανικού, καθώς η συνηθισμένη κατανάλωση δεν συνιστά άμεση απειλή, ούτε απαιτείται, για παράδειγμα, από τις εγκύους να κόψουν τον καφέ, πέρα από την τήρηση των κλασικών ιατρικών συμβουλών για τα όρια της καφεΐνης. Δεδομένου ότι οι καταναλωτές δεν μπορούν να ξεπλύνουν τα φυτοφάρμακα από τον καβουρδισμένο καφέ, η λύση πρέπει να δοθεί στη ρίζα του προβλήματος. Οι καταναλωτές μπορούν να πιέσουν προς αυτή την κατεύθυνση κάνοντας πιο συνειδητές επιλογές, όπως η προτίμηση σε πιστοποιημένο βιολογικό καφέ που μειώνει την εξάρτηση από συνθετικά χημικά, ή η υποστήριξη εταιρειών που εφαρμόζουν αυστηρά ηθικά πρότυπα προμηθειών. Σε συλλογικό επίπεδο, η οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί αυστηρότερους ελέγχους, τερματισμό των εξαγωγών απαγορευμένων ουσιών από την Ευρώπη και μια παγκόσμια στροφή προς πιο βιώσιμες και ασφαλείς γεωργικές πρακτικές.