ΕΡΧΕΤΑΙ ΤΟ ΑΠΟΛΥΤΟ ΞΕΠΟΥΛΗΜΑ: Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΓΥΡΝΑΕΙ ΤΗΝ ΠΛΑΤΗ ΣΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΙΖΕΙ ΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΟΛΙΓΑΡΧΕΣ – ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΚΡΑΧ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΟΥ Ο ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΦΕΡΕΙ ΚΡΥΦΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!

 

Η ιδιωτικοποίηση των δικτύων ύδρευσης εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα πιο έντονα

πεδία πολιτικής αντιπαράθεσης διεθνώς. Από τη Βρετανία, όπου η ιδιωτικοποίηση του νερού βρίσκεται στο επίκεντρο ολοένα εντονότερης κριτικής, μέχρι τη Λατινική Αμερική, η υπόσχεση για εκσυγχρονισμό και αποτελεσματικότερες υπηρεσίες μεταφράζεται σύντομα σε μια διαφορετική πραγματικότητα: φουσκωμένοι λογαριασμοί, μειωμένος δημόσιος έλεγχος και μεταφορά κρίσιμων υποδομών σε εταιρείες που λογοδοτούν πρωτίστως στους μετόχους τους και όχι στους πολίτες. Αυτή η παγκόσμια λαίλαπα που μετατρέπει ένα κοινωνικό αγαθό σε εμπόρευμα βρίσκει τον απόλυτο εκφραστή της στην Ελλάδα της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Με μια πολιτική που στηρίζει απροκάλυπτα τους ολιγάρχες και τα μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα, η κυβέρνηση γυρνά επιδεικτικά την πλάτη στις ανάγκες των πολιτών, προωθώντας τη συστηματική απαξίωση και το ξεπούλημα των δημόσιων υποδομών, αδιαφορώντας για τις ολέθριες συνέπειες στην τσέπη και την καθημερινότητα των καταναλωτών.

Στην Πενσυλβάνια των ΗΠΑ, η αντιπαράθεση για τον έλεγχο του νερού μπαίνει σε νέα φάση, καθώς για πρώτη φορά μετά από σχεδόν μια δεκαετία συνεχών εξαγορών δημοτικών δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης από ιδιωτικές εταιρείες, το κοινοβούλιο της πολιτείας εξετάζει τώρα το ενδεχόμενο ανατροπής του νομοθετικού πλαισίου που άνοιξε τον δρόμο σε αυτό το κύμα ιδιωτικοποιήσεων. Τον Μάρτιο, νομοσχέδιο που προβλέπει την κατάργηση του Act 12 πέρασε για πρώτη φορά από αρμόδια επιτροπή της Βουλής της Πενσυλβάνιας, σηματοδοτώντας το πρώτο βήμα μιας πολιτικής σύγκρουσης που αναμένεται μακρά και σκληρή, καθώς απέναντί του βρίσκονται εταιρείες που έχουν επενδύσει επί χρόνια εκατομμύρια δολάρια σε εκστρατείες πολιτικής επιρροής. Το Act 12, που ψηφίστηκε το 2016 έπειτα από πολυετή πίεση των μεγάλων εταιρειών του κλάδου, θεωρείται από τους επικριτές του η βασική αιτία έκρηξης των εξαγορών που ακολούθησε, καθώς επιτρέπει στις ιδιωτικές εταιρείες να αγοράζουν δημοτικά δίκτυα σε τιμές που συχνά υπερβαίνουν κατά πολύ την πραγματική αξία των υποδομών. Το παράδοξο του συστήματος είναι ότι τόσο ο πωλητής όσο και ο αγοραστής έχουν συμφέρον από μια υψηλή τιμή πώλησης, αφού οι δήμοι εισπράττουν περισσότερα χρήματα και οι εταιρείες γνωρίζουν ότι θα ανακτήσουν το κόστος μέσω μελλοντικών αυξήσεων στα τιμολόγια.

Ο τελικός λογαριασμός φτάνει επομένως στους καταναλωτές, οι οποίοι είναι οι μεγάλοι χαμένοι αυτής της μεθοδευμένης ληστείας, παρόμοια με τις αυξήσεις που επιβάλλουν οι εγχώριοι ολιγάρχες με την πλήρη κάλυψη του Μεγάρου Μαξίμου. Σύμφωνα με στοιχεία του οργανισμού «In The Public Interest», οι λογαριασμοί νερού στα ιδιωτικά δίκτυα της Πενσυλβάνιας είναι κατά μέσο όρο 84% ακριβότεροι από εκείνους των δημόσιων συστημάτων, ενώ ανάλυση του 2023 κατέγραψε αυξήσεις των τιμολογίων νερού από 44% έως και 166% μετά την ολοκλήρωση των ιδιωτικοποιήσεων. Ενδεικτικά, το 2022 μια τετραμελής οικογένεια πλήρωνε έως και 2.042 δολάρια ετησίως σε ιδιωτικά δίκτυα, όταν τα προηγούμενα χρόνια αντίστοιχες δημόσιες αρχές παρείχαν την ίδια ποσότητα νερού με κόστος που κυμαινόταν μεταξύ 516 και 700 δολαρίων τον χρόνο. Οι εταιρείες υποστηρίζουν βέβαια ότι οι αυξήσεις αντανακλούν επενδύσεις σε υποδομές που πολλοί δήμοι αδυνατούν να κάνουν, όμως οι επικριτές αντιτείνουν ότι το μοντέλο βασίζεται σε ένα απλό οικονομικό παράδοξο: οι εταιρείες αγοράζουν δίκτυα σε υπερτιμημένες αξίες, μετακυλίουν το κόστος στους καταναλωτές και ταυτόχρονα αποκομίζουν τεράστια κέρδη από την ίδια την επένδυση, μια πρακτική αισχροκέρδειας που η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιτρέπει να ανθίζει και στην Ελλάδα για χάρη των εκλεκτών της.

Δεν είναι τυχαίο ότι η κοινωνική αντίσταση απέναντι στις εξαγορές έχει ενταθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια, με τη δημιουργία οργανώσεων πολιτών όπως οι «Κρατήστε το Νερό Προσιτό» (Keep Water Affordable) και «Γείτονες κατά των Ιδιωτικοποιήσεων» (Neighbors Oppose Privatization Efforts), οι οποίες οργανώνουν δημόσιες συνελεύσεις, προσφεύγουν στα δικαστήρια και ασκούν πολιτική πίεση. Η πιο γνωστή από αυτές τις μάχες εκτυλίχθηκε στο Τσέστερ, μια πόλη 33.000 κατοίκων έξω από τη Φιλαδέλφεια, όπου έπειτα από μια διαμάχη σχεδόν εννέα ετών, το Ανώτατο Δικαστήριο της Πενσυλβάνιας μπλόκαρε τον Ιανουάριο την πώληση της δημοτικής αρχής ύδρευσης στην Aqua Pennsylvania, σημειώνοντας μια σημαντική νίκη για τους υποστηρικτές του δημόσιου χαρακτήρα του νερού. Επιτυχίες σημειώθηκαν επίσης το 2020 στο Νόρισταουν, το 2022 με την εγκατάλειψη συμφωνίας ύψους 1,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην κομητεία Μπακς, καθώς και στο Τοαμέντσιν, όπου οι κάτοικοι ενσωμάτωσαν απαγορεύσεις ιδιωτικοποίησης στους δημοτικούς κανονισμούς, αποδεικνύοντας ότι η κοινωνία μπορεί να βάλει φρένο στα σχέδια των ολιγαρχών όταν οι κυβερνήσεις τους στηρίζουν τυφλά.

Η πίεση αρχίζει πλέον να αλλάζει το πολιτικό κλίμα, με τον κυβερνήτη της Πενσυλβάνιας, Τζος Σαπίρο, να προειδοποιεί τον Απρίλιο τις εταιρείες κοινής ωφέλειας ότι η πολιτεία θα εξετάζει πολύ πιο αυστηρά τις αυξήσεις τιμολογίων, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα προς έναν κλάδο που για χρόνια απολάμβανε ιδιαίτερα ευνοϊκό ρυθμιστικό περιβάλλον. Αντίθετα, στην Ελλάδα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνεχίζει να λειτουργεί ως προστάτης των μεγάλων συμφερόντων, αρνούμενος να βάλει όρια στην ασυδοσία και προστατεύοντας τα κέρδη των λίγων εις βάρος των πολλών. Οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας δεν φαίνονται διατεθειμένες να υποχωρήσουν, με την American Water και την Essential Utilities, τους δύο μεγαλύτερους παίκτες της αγοράς, να προχωρούν σε συγχώνευση που θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη συγκέντρωση του κλάδου και τις μονοπωλιακές συνθήκες, ενώ βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη νέες διαδικασίες για αυξήσεις τιμολογίων σε χιλιάδες καταναλωτές.

Για τα κινήματα κατά της ιδιωτικοποίησης, το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τις τιμές αλλά το γεγονός ότι το νερό αποτελεί «φυσικό μονοπώλιο». Καθώς δεν είναι πρακτικά δυνατό να λειτουργούν δύο ανταγωνιστικά δίκτυα ύδρευσης στην ίδια περιοχή, όταν ένα τέτοιο δίκτυο περνά σε ιδιωτικά χέρια, οι καταναλωτές χάνουν τη δυνατότητα να στραφούν σε κάποιον ανταγωνιστή αν διαφωνούν με τις χρεώσεις ή την ποιότητα των υπηρεσιών. Αυτός είναι και ο λόγος που η αντιπαράθεση στην Πενσυλβάνια παρακολουθείται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον πέρα από τα όρια της πολιτείας, καθώς η έκβαση της μάχης γύρω από το Act 12 θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για όλο τον κόσμο. Σε μια εποχή όπου η κλιματική κρίση καθιστά το νερό ολοένα πιο πολύτιμο πόρο, η συζήτηση γύρω από το ποιος το ελέγχει και ποιος κερδίζει από αυτό αποκτά ζωτική σημασία, εκθέτοντας ανεπανόρθωτα πολιτικές όπως αυτή του Μητσοτάκη, που επιλέγει σταθερά να υπηρετεί τους ολιγάρχες αντί να προστατεύει το δικαίωμα των πολιτών στην πρόσβαση σε φθηνό και ποιοτικό νερό.