Σε μια κίνηση που θωρακίζει νομικά τις αναθεωρητικές της βλέψεις, η Τουρκία προχωρά στην
κατάθεση ενός νομοσχεδίου-σταθμού για τη «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο όχι μόνο παγιώνει την απειλή πολέμου κατά της Ελλάδας, αλλά εισάγει και καινοφανείς νομικούς όρους για τον έλεγχο του Αιγαίου.Σύμφωνα με αποκαλυπτικές πληροφορίες της εφημερίδας Μιλλιέτ, το κείμενο που αναμένεται να τεθεί προς ψήφιση στην τουρκική Εθνοσυνέλευση διατηρεί στο ακέραιο την απόφαση του 1995 περί casus belli. Η Άγκυρα ξεκαθαρίζει με τον πλέον επίσημο τρόπο ότι οποιαδήποτε επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια θα αποτελέσει αιτία πολέμου, παραμένοντας προσκολλημένη στο όριο των 6 μιλίων για την περιοχή του Αιγαίου.
Υπερεξουσίες στον Ερντογάν και «Ειδικά Καθεστώτα»
Η πλέον ανησυχητική διάσταση της νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας αφορά τις διευρυμένες αρμοδιότητες που εκχωρούνται απευθείας στον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Το νομοσχέδιο του παρέχει τη δυνατότητα να ορίζει θαλάσσιες περιοχές ως «ειδικού καθεστώτος», ακόμη και σε ζώνες όπου δεν έχει πραγματοποιηθεί επίσημη ανακήρυξη Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).
Οι περιοχές αυτές θα υπάγονται σε τουρκική δικαιοδοσία για δραστηριότητες όπως η αλιεία και η περιβαλλοντική προστασία, μια εξέλιξη που η Μιλλιέτ περιγράφει ως στρατηγικό «πεδίο ελιγμών» της Άγκυρας. Η ρύθμιση αυτή φαίνεται να στοχεύει άμεσα στην ακύρωση ελληνικών πρωτοβουλιών, όπως η δημιουργία θαλάσσιων πάρκων, τις οποίες η τουρκική πλευρά χαρακτηρίζει ως «τετελεσμένα».
Ο απόλυτος έλεγχος των θαλάσσιων ζωνών
Επιπλέον, ο Τούρκος Πρόεδρος αποκτά την απόλυτη αρμοδιότητα να χαράσσει και να καθορίζει τα όρια των θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας, ένα εργαλείο που η τουρκική διπλωματία και ο Τύπος θεωρούν κομβικό για τη διαχείριση των διεκδικήσεων σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Η συγκέντρωση αυτών των εξουσιών στο πρόσωπο του Ερντογάν υποδηλώνει μια προσπάθεια της Τουρκίας να μπορεί να αντιδρά ακαριαία και σε νομικό επίπεδο απέναντι σε οποιαδήποτε κίνηση της Αθήνας ή της Λευκωσίας που θεωρεί ότι θίγει τα συμφέροντά της.
Ολόκληρο το δημοσίευμα της Μιλλιέτ αναφέρει τα εξής:
«5 ερωτήσεις για το σχέδιο «Γαλάζια Πατρίδα»
Η επεξεργασία του νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο σχετίζεται με το πεδίο αρμοδιοτήτων πολλών υπουργείων και έχει υψηλή διάσταση εθνικής ασφάλειας, πραγματοποιήθηκε μέσω ενός μοντέλου εργασίας που αποτρέπει συγκρούσεις αρμοδιοτήτων.
Στο πλαίσιο του οράματος που έθεσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σχετικά με τα θαλάσσια ζητήματα, στη διαδικασία συμπεριλήφθηκαν, πέραν των κρατικών θεσμών, πανεπιστήμια, καθώς και πρώην γραφειοκράτες και ειδικοί. Το κοινό θεσμικό πλαίσιο αυτής της δομής διαμορφώθηκε στο Εθνικό Ερευνητικό Κέντρο Ναυτικού Δικαίου (DEHUKAM), το οποίο λειτουργεί στο πλαίσιο του Πανεπιστημίου Άγκυρας και έχει καταστεί εθνικό κέντρο. Στο Διοικητικό Συμβούλιο του DEHUKAM, του οποίου διευθυντής είναι ο Μουσταφά Μπασκάρα, συμμετέχουν εκπρόσωποι διαφόρων υπουργείων, καθώς και της πανεπιστημιακής και επιχειρηματικής κοινότητας.
5 ερωτήσεις – 5 απαντήσεις
Οι πέντε βασικές ερωτήσεις που προκύπτουν από το σχέδιο νόμου για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και οι απαντήσεις τους συνοψίζονται ως εξής:
1- Γιατί κρίθηκε αναγκαία μια νέα νομοθετική ρύθμιση;
Σε αντίθεση με όσα υποστηρίζουν ορισμένοι κύκλοι, η εν λόγω νομοθετική ρύθμιση δεν προετοιμάστηκε μόνο λόγω των διαφορών με την Ελλάδα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Σήμερα οι θάλασσες, πέραν της αλιείας, δημιουργούν για τα κράτη και μια «γαλάζια οικονομία» λόγω των φυσικών πόρων στον θαλάσσιο βυθό. Στην Τουρκία, ο Νόμος περί Τουρκικών Χωρικών Υδάτων θεσπίστηκε για πρώτη φορά στις 25 Μαΐου 1964. Το 1982 εκδόθηκε νέος Νόμος περί Τουρκικών Χωρικών Υδάτων. Η Τουρκία καθόρισε τα όρια της υφαλοκρηπίδας με όλους τους γείτονές της στη Μαύρη Θάλασσα. Στην Ανατολική Μεσόγειο, υπέγραψε συμφωνίες θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας με την ‘τδβκ’ και τη Λιβύη και τις κοινοποίησε στα Ηνωμένα Έθνη. Επειδή τα ισχύοντα χωρικά ύδατα έχουν μείνει πίσω από τις σύγχρονες εξελίξεις, εκπονήθηκε νέο σχέδιο νόμου για τη «Γαλάζια Πατρίδα» στο πλαίσιο των αναγκών της Τουρκίας. Αναμένεται ότι μετά τη γιορτή Μπαϊραμιού θα δοθεί η τελική του μορφή στη Βουλή και θα μετατραπεί σε νόμο.
2- Θα αλλάξει το εύρος των τουρκικών χωρικών υδάτων;
Η Τουρκία εφαρμόζει σήμερα εύρος χωρικών υδάτων 12 ναυτικών μιλίων στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μεσόγειο. Στο Αιγαίο, τα χωρικά ύδατα είναι 6 ναυτικά μίλια. Στο σχέδιο διατηρείται επίσης ως βάση το όριο των 6 μιλίων. Ωστόσο, η Τουρκία θα μπορεί, με απόφαση του Προέδρου της Δημοκρατίας, να επεκτείνει το εύρος των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια. Για το θέμα αυτό παρέχεται εξουσιοδότηση στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
3- Θα συνεχιστεί το «Casus Belli» στο Αιγαίο;
Μετά την πρωτοβουλία της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο στα 12 μίλια, η τουρκική Βουλή είχε λάβει το 1995 την απόφαση «Casus Belli», με την οποία διακήρυξε ότι η εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου θα αποτελούσε αιτία πολέμου. Οι λόγοι του τουρκικού «Casus Belli» στο Αιγαίο διατηρούνται και στη νέα ρύθμιση. Η αντίθεση της Τουρκίας στα 12 μίλια στο Αιγαίο διατηρείται επίσης ισχυρά και στη νέα ρύθμιση.
4- Τι νέα μέτρα εισάγει η ρύθμιση απέναντι σε τετελεσμένα της Ελλάδας, όπως τα θαλάσσια πάρκα;
Στο νέο σχέδιο παρέχεται στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας η εξουσία να ανακηρύσσει, σε περιοχές όπου δεν έχει ανακηρυχθεί Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, ειδικού καθεστώτος θαλάσσιες περιοχές για αλιεία, θαλάσσια προστασία και άλλους σκοπούς. Αυτό θα προσφέρει στην Τουρκία τόσο ένα πεδίο ελιγμών όσον αφορά τα δικαιώματά της στη θάλασσα όσο και απέναντι σε τετελεσμένα της Ελλάδας. Ακόμη και στο Αιγαίο, όπου δεν έχει ανακηρυχθεί ΑΟΖ, θα μπορούν να ανακηρύσσονται από τον Πρόεδρο ειδικού καθεστώτος θαλάσσιες περιοχές.
Η ρύθμιση παρέχει στον Πρόεδρο και μία ακόμη σημαντική εξουσία. Το σχέδιο καθορίζει τους βασικούς κανόνες για τον προσδιορισμό του εύρους και των ορίων των τουρκικών θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας. Παράλληλα όμως παρέχει και στην Προεδρία της Δημοκρατίας εξουσία σχετικά με τον καθορισμό αυτών των ορίων. Στο σχέδιο υπάρχει πρόβλεψη ότι το όριο των θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας θα μετράται ξεκινώντας από τη γραμμή βάσης. Ο νόμος και οι εξουσίες περιέχουν τη δυνατότητα να ανοίξουν σημαντικό πεδίο για την τουρκική διπλωματία όσον αφορά τη de facto και νομική διαχείριση περιοχών στο Αιγαίο.
5- Θα υπάρξει αλλαγή στην εφαρμογή της Σύμβασης του Μοντρέ για τα Στενά;
Όχι, οι διατάξεις της Σύμβασης του Μοντρέ για τα Στενά θα συνεχίσουν να εφαρμόζονται. Με το σχέδιο ενισχύεται η προσέγγιση ότι τα Τουρκικά Στενά (Βόσπορος Κωνσταντινούπολης και Στενά των Δαρδανελίων) καθώς και η Θάλασσα του Μαρμαρά αποτελούν εσωτερικά ύδατα της Τουρκίας».
Τουρκικό Υπουργείο Άμυνας: Στην τελική ευθεία ο νόμος-πλαίσιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα»
Παράλληλα, το Υπουργείο Άμυνας της γειτονικής χώρας επισημοποίησε την ενεργό εμπλοκή του στην ολοκλήρωση του νέου νομοθετικού πλαισίου. Με γραπτή του τοποθέτηση, το τουρκικό ΥΠΑΜ επιβεβαίωσε ότι ο επερχόμενος «Νόμος περί Ναυτικής Δικαιοδοσίας» αποτελεί ένα στρατηγικό εργαλείο που θα λειτουργήσει ως νόμος-πλαίσιο, αποσκοπώντας στον λεπτομερή καθορισμό των αρμοδιοτήτων στις θαλάσσιες ζώνες τις οποίες η Άγκυρα θεωρεί ότι υπάγονται στη δικαιοδοσία της. Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, η νέα αυτή ρύθμιση φιλοδοξεί να καλύψει υφιστάμενα κενά στη νομοθεσία της χώρας, «προσδίδοντας νομική υπόσταση σε πάγιες θέσεις της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής».
Το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας υπογράμμισε ότι συμμετείχε με καθοριστικό τρόπο στη διαμόρφωση του κειμένου, προσφέροντας τεχνογνωσία σε στρατιωτικό, τεχνικό, ακαδημαϊκό αλλά και νομικό πεδίο. Οι σχετικές εισηγήσεις, οι οποίες ενσωματώνουν τις επιχειρησιακές ανάγκες και τις στρατηγικές επιδιώξεις της Άγκυρας, έχουν ήδη παραδοθεί στους αρμόδιους κρατικούς φορείς που επεξεργάζονται το τελικό κείμενο. Η διαδικασία αυτή καταδεικνύει την πρόθεση της τουρκικής ηγεσίας να παρουσιάσει μια συμπαγή πρόταση που θα θωρακίζει τις αξιώσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Το μήνυμα ισχύος και το χρονοδιάγραμμα της Βουλής
Η ανακοίνωση του υπουργείου δεν περιορίστηκε μόνο στις νομοθετικές λεπτομέρειες, αλλά συνοδεύτηκε από μια σαφή προειδοποίηση για την επιχειρησιακή ετοιμότητα της χώρας. Επισημάνθηκε με έμφαση ότι οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις παραμένουν προσηλωμένες στην προστασία των εθνικών συμφερόντων στις περιοχές που ο νόμος θα ορίζει ως θαλάσσια δικαιοδοσία της Τουρκίας, επιδεικνύοντας «ακλόνητη αποφασιστικότητα».
Η κίνηση αυτή συμπίπτει με πληροφορίες που θέλουν το νομοσχέδιο να κατατίθεται προς ψήφιση στην τουρκική Εθνοσυνέλευση εντός του Ιουνίου. Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η εξέλιξη αυτή αποτελεί την κορύφωση της προσπάθειας του Ερντογάν να μετατρέψει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» από μια πολιτική ρητορική σε ένα ισχυρό και μόνιμο νομικό καθεστώς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου